Opodatkowanie ETN i kryptowalut: porównanie

Dlaczego sposób inwestowania ma znaczenie dla podatku?

Zakup Bitcoina na platformie kryptowalutowej i zakup ETN przez dom maklerski mogą wiązać się z innym rozliczeniem podatku przy sprzedaży. Zależy ono od rodzaju sprzedawanego aktywa, nawet jeśli wartość obu inwestycji jest powiązana z ceną Bitcoina. PIT-38 to roczne zeznanie podatkowe. Sprzedaż papierów wartościowych wykazuje się w jego części C, a kryptowalut w części E.

Przepisy dla tych kategorii są odrębne: sprzedaż papierów wartościowych obejmuje art. 30b ust. 1 ustawy o PIT, a sprzedaż kryptowalut art. 30b ust. 1a. Dlatego przy sprzedaży ETN Virtune trzeba ustalić jego kwalifikację podatkową. Możliwość zastosowania zasad dla papierów wartościowych wymaga oceny polskiego doradcy podatkowego.

Artykuł dotyczy sprzedaży produktu na GPW przez polski dom maklerski. Nie obejmuje wykupu papieru przez emitenta, który jest odrębnym zdarzeniem. Opisuje sytuację polskiego rezydenta podatkowego, który inwestuje prywatnie, poza działalnością gospodarczą. Informacje odnoszą się do roku podatkowego 2026 i stanu prawa na 8 października 2026 r. Nie zastępują porady podatkowej uwzględniającej indywidualną sytuację i dokumenty transakcji.

PIT-8C jest informacją, w której dom maklerski wykazuje przychody i koszty transakcji. Dane z niej służą do sporządzenia zeznania PIT-38.

Sprzedaż kryptowaluty a możliwe rozliczenie ETN Virtune

Zagadnienie	Kryptowaluta	ETN Virtune: wariant warunkowy
Część PIT-38	E	C, jeśli potwierdzi się kwalifikacja podatkowa
Stawka podatku	19%	19% przy takiej kwalifikacji
Koszty i straty	Nadwyżka kosztów przechodzi na następny rok	Możliwe odliczanie straty przez kolejnych pięć lat
Informacja PIT-8C	Platforma wymiany kryptowalut jej nie wystawia	Możliwa, jeśli broker wykaże sprzedaż jako sprzedaż papierów wartościowych
Łączenie wyników	Oddzielnie od papierów wartościowych	Oddzielnie od kryptowalut

Jak rozlicza się sprzedaż kryptowaluty?

Ustawa o PIT nazywa kryptowaluty „walutami wirtualnymi”. Podatek od dochodu z ich odpłatnego zbycia wynosi 19% na podstawie art. 30b ust. 1a i 1b. Ten dochód oblicza się oddzielnie od dochodu ze sprzedaży papierów wartościowych.

Koszty obejmują udokumentowane wydatki na zakup oraz koszty sprzedaży. Jeśli w danym roku koszty są wyższe niż przychody, nadwyżka przechodzi na następny rok. Ta nadwyżka pozostaje kosztem, a nie stratą rozliczaną na zasadach dla papierów wartościowych.

Sprzedaż wykazuje się w części E PIT-38. Platforma wymiany kryptowalut nie wystawia PIT-8C. Wymiana jednej waluty wirtualnej na inną nie jest w tym rozliczeniu odpłatnym zbyciem.

Jak rozlicza się sprzedaż papierów wartościowych?

Podatek od dochodu ze sprzedaży papierów wartościowych również wynosi 19%, ale wynika z art. 30b ust. 1 pkt 1. To właśnie podatek od zysków kapitałowych jest potocznie nazywany „podatkiem Belki”. Wydatki na zakup uwzględnia się przy sprzedaży, zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38. Wynik wykazuje się w części C PIT-38.

Na podstawie art. 39 ust. 3 polski dom maklerski przekazuje podatnikowi i urzędowi skarbowemu informację PIT-8C z danymi o przychodach i kosztach. Przy sporządzaniu zeznania uwzględnia się PIT-8C oraz inne dokumenty transakcyjne, jeśli są potrzebne do pełnego rozliczenia.

Co ze stratą ze sprzedaży papierów wartościowych?

Stratę ze sprzedaży papierów wartościowych można odliczać od dochodu ze sprzedaży papierów wartościowych w ciągu kolejnych pięciu lat. Może to być także dochód ze sprzedaży innych papierów niż te, na których powstała strata. Art. 9 ust. 3 przewiduje dwie możliwości:

• odliczanie w poszczególnych latach, z limitem 50% pierwotnej straty w jednym roku, albo
• jednorazowe odliczenie do 5 000 000 zł w jednym z tych pięciu lat.

Przy drugiej możliwości nieodliczona część pozostaje do rozliczenia w pozostałych latach tego samego pięcioletniego okresu. W każdym z nich nadal obowiązuje limit 50% pierwotnej straty.

Do której części PIT-38 może trafić sprzedaż ETN Virtune?

Sprzedaż ETN Virtune mogłaby być rozliczana w części C PIT-38, według art. 30b ust. 1, tak jak sprzedaż akcji i ETF-ów. Chodzi o polskiego rezydenta podatkowego, który w 2026 r. sprzedaje produkt na GPW przez polski dom maklerski, poza działalnością gospodarczą.

Taka kwalifikacja wymaga jednak potwierdzenia. Brakuje indywidualnej interpretacji podatkowej oraz potwierdzenia brokera dotyczących tych produktów. Virtune nie uzyskało polskiej opinii podatkowej. Kwalifikację konkretnej transakcji musi ocenić doradca podatkowy.

Znaczenie ma prawna konstrukcja produktu. Ustawa o PIT odsyła przy definicji papieru wartościowego do ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Obejmuje ona zbywalne papiery związane z długiem, także wyemitowane według prawa innego kraju.

Virtune emituje swoje produkty zgodnie z prawem szwedzkim jako zabezpieczone zobowiązania emitenta zapisane elektronicznie. GPW zalicza je do instrumentów dłużnych. Z kolei ustawowa definicja waluty wirtualnej wyklucza instrumenty finansowe. Te przepisy są podstawą rozważanej kwalifikacji, ale nie zastępują jej potwierdzenia dla ETN Virtune.

Czy można połączyć wyniki ze sprzedaży kryptowalut i papierów wartościowych?

Nie. Art. 30b ust. 5d rozdziela dochody z tych dwóch kategorii. Wyników z części C i E PIT-38 nie kompensuje się ze sobą.

Różnią się też zasady rozliczania kosztów. Art. 9 ust. 3a wyłącza straty z walut wirtualnych z pięcioletniego rozliczenia straty. Przy kryptowalutach nadwyżka kosztów przechodzi na następny rok według opisanych wcześniej zasad.

Czy staking w ETN oznacza osobną wypłatę?

W stakingu uczestnicy wykorzystują posiadane kryptowaluty do wspierania zatwierdzania transakcji w sieci. Mogą za to otrzymywać nagrody.

W Virtune Staked Ethereum ETP oraz Virtune Staked Solana ETP przypisane inwestorom nagrody zwiększają ilość kryptowaluty przypadającą na jeden papier wartościowy. Nie są osobno wypłacane inwestorowi w czasie posiadania produktu. Zasady ich naliczania określają warunki końcowe danego produktu.

Samo zwiększenie ilości kryptowaluty w produkcie, bez osobnej wypłaty dla inwestora, mogłoby być uwzględniane dopiero w wyniku ze sprzedaży papieru. W takim ujęciu nie powstawałoby wcześniej osobne zdarzenie podatkowe. Tę interpretację zasady otrzymania przychodu z art. 11 ust. 1 musi ocenić polski doradca podatkowy.

Kiedy otrzymuje się PIT-8C i składa PIT-38?

Przy opisanej tu sprzedaży papierów wartościowych na GPW dom maklerski nie pobiera podatku od dochodu z transakcji. Podatnik sam oblicza i rozlicza go w PIT-38.

Polski dom maklerski przesyła PIT-8C. Sprzedaż ETN pojawi się jednak w tej informacji tylko wtedy, gdy broker zakwalifikuje produkt jako papier wartościowy. Dane mogą być dostępne także w usłudze Twój e-PIT. Do rozliczenia mogą być potrzebne również inne dokumenty transakcyjne.

PIT-38 składa się od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Dochodów z IKE i IKZE nie ujmuje się w PIT-8C na opisanych tu zasadach.

Co zmieniają IKE i IKZE?

Na maklerskim IKE lub IKZE można inwestować w zdematerializowane papiery wartościowe. Dostępność konkretnego produktu zależy od oferty domu maklerskiego dla danego rodzaju rachunku.

Dochód z IKE może być zwolniony z podatku po spełnieniu ustawowych warunków i przy prowadzeniu tylko jednego IKE. Wpłaty na IKZE można odliczać od dochodu do rocznego limitu. Wypłata z IKZE po spełnieniu ustawowych warunków podlega 10% podatkowi od całej wypłacanej kwoty, a nie tylko od zysku.

Warunki wypłaty określają art. 34 i 34a ustawy o IKE i IKZE. Przewodnik po rachunkach maklerskich opisuje różnice między zwykłym rachunkiem, IKE i IKZE.

Kiedy znaczenie ma danina solidarnościowa?

Przy dochodach objętych art. 30b znaczenie może mieć także danina solidarnościowa. Do jej obliczenia sumuje się wskazane w ustawie rodzaje dochodów, w tym dochody objęte art. 30b, i uwzględnia przewidziane odliczenia. Od części tej sumy przekraczającej 1 000 000 zł art. 30h ustawy o PIT przewiduje daninę w wysokości 4%. Próg dotyczy tej łącznej kwoty, a nie wyniku z jednego ETN.