Rozporządzenie MiCA a polska ustawa o kryptowalutach

Co to jest MiCA i co zmienia dla użytkownika?

MiCA to unijne rozporządzenie określające zasady emisji wybranych kryptoaktywów i świadczenia usług związanych z nimi. Dla użytkownika oznacza przede wszystkim wymagania wobec firmy, której powierza kryptoaktywa lub przez którą je wymienia: dotyczą one między innymi zezwolenia, informacji dla klientów, przechowywania aktywów i obsługi skarg. Główna część przepisów obowiązuje od 30 grudnia 2024 r.

MiCA obowiązuje bezpośrednio w państwach UE. Polska ustawa o rynku kryptoaktywów ma uzupełniać te zasady na poziomie krajowym. Według stanu na 6 listopada 2026 r. nie weszła w życie. Brak ustawy krajowej nie oznacza, że unijne rozporządzenie nie obowiązuje.

Czy kryptoaktywa są legalne w Polsce?

W Polsce można posiadać kryptoaktywa. MiCA określa wymagania wobec ich emitentów i dostawców usług; samo posiadanie własnych aktywów w portfelu nie wymaga zezwolenia CASP. Wymagania wobec firmy świadczącej usługi klientom są inną kwestią niż status osoby trzymającej własne kryptoaktywa.

MiCA określa między innymi zasady oferowania kryptoaktywów i prowadzenia usług ich wymiany czy przechowywania dla klientów. Polskie przepisy przeciwdziałające praniu pieniędzy posługują się także kategorią waluty wirtualnej. Dawny wpis do rejestru działalności w zakresie walut wirtualnych nie jest tym samym co zezwolenie na usługi zgodnie z MiCA.

Kto musi mieć zezwolenie CASP?

CASP oznacza dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów. Chodzi o przedsiębiorstwo świadczące klientom takie usługi jak wymiana kryptoaktywów lub przechowywanie ich i zarządzanie środkami dostępu w imieniu klientów. Co do zasady dostawca potrzebuje zezwolenia na określone usługi. Samodzielne przechowywanie własnych aktywów nie czyni ich właściciela dostawcą usługi przechowywania dla klientów.

Artykuł 60 MiCA przewiduje odrębną drogę między innymi dla banków i firm inwestycyjnych. Bank może po wymaganym powiadomieniu świadczyć usługi kryptoaktywów, a firma inwestycyjna tylko te usługi, które odpowiadają jej dotychczasowym uprawnieniom. W obu przypadkach muszą być spełnione warunki artykułu 60. Ta odrębna droga świadczenia usług nie jest dostępna automatycznie dla każdej firmy finansowej ani dla każdego rodzaju usługi. Uprawnienie brokera do obrotu papierami wartościowymi samo w sobie nie dowodzi, że ma on prawo przechowywać kryptoaktywa dla klientów.

Przejściowe zasady pozwalały części dotychczasowych dostawców działać na podstawie wcześniejszych przepisów, zależnie od decyzji państwa. Unijny termin końcowy przypadał najpóźniej 1 lipca 2026 r., chyba że wcześniej udzielono lub odmówiono zezwolenia. Ten okres nie jest bezterminowym zastępstwem zezwolenia. To unijna reguła przejściowa, nie potwierdzenie uprawnień konkretnej firmy w Polsce.

Jak sprawdzić firmę i co daje zezwolenie?

ESMA, czyli Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych, prowadzi rejestr MiCA. Można w nim sprawdzić nazwę prawną dostawcy i zakres jego usług. Znaczenie ma konkretna spółka obsługująca klienta, nie tylko nazwa aplikacji. Zezwolenie na jedną usługę nie oznacza prawa do świadczenia wszystkich pozostałych.

MiCA nakłada na dostawców obowiązki informacyjne i organizacyjne. Nie zapewnia niezmiennej ceny kryptoaktywa ani nie potwierdza opłacalności jego zakupu. Dokument informacyjny tokena, nazywany white paper, opisuje projekt, związane z tokenem prawa i ryzyka. Pomaga ustalić, co jest przedmiotem oferty.

Stablecoiny i informacje o tokenach

Stablecoin ma śledzić określony punkt odniesienia, na przykład wartość waluty. MiCA rozróżnia tokeny będące e-pieniądzem, które odnoszą się do jednej waluty urzędowej, oraz tokeny powiązane z aktywami, odnoszące się do innych wartości lub ich kombinacji. MiCA określa także prawa do wykupu, czyli żądania od emitenta zapłaty w zamian za token, na zasadach właściwych dla danej kategorii. Sama nazwa „stablecoin” nie mówi, do której kategorii należy token ani czy jego oferta spełnia wymagania.

Sam wpis white paper do rejestru ESMA nie oznacza zatwierdzenia jego treści. W przypadku kryptoaktywów innych niż opisane wyżej tokeny powiązane z aktywami i tokeny będące e-pieniądzem MiCA nie wymaga uprzedniego zatwierdzenia white paper. Dla tych dwóch kategorii tokenów obowiązują odrębne wymagania.

MiCA a ETN na GPW

Kryptoaktywa i papiery wartościowe zależne od ich cen to różne kategorie prawne. MiCA wyłącza ze swojego zakresu instrumenty finansowe. Obsługa zakupu ETN przez dom maklerski nie staje się zatem usługą MiCA tylko dlatego, że papier śledzi cenę kryptoaktywa.

Na GPW notowane są produkty oparte na kryptoaktywach różnych emitentów, w tym Virtune. ETN na kryptoaktywa jest papierem wartościowym. Produkty Virtune są oferowane na podstawie zatwierdzonego prospektu.

Jaki jest stan polskiej ustawy o kryptoaktywach?

Według stanu na 6 listopada 2026 r. polska ustawa o rynku kryptoaktywów nie weszła w życie. Prezydent zwrócił Sejmowi do ponownego rozpatrzenia trzy wcześniejsze ustawy: z 7 listopada 2025 r., 18 grudnia 2025 r. i 15 maja 2026 r. W Sejmie znajduje się kolejny poselski projekt, druk 3173. Projekt wpłynął do Sejmu, ale nie został uchwalony.

Sam projekt nie daje polskim organom nowych uprawnień ani nie wprowadza przewidzianych w nim sankcji. Takie skutki wiązałyby się dopiero z wejściem w życie odpowiednich przepisów. Odrębną kwestią pozostają obowiązki wynikające bezpośrednio z MiCA oraz opodatkowanie kryptowalut i ETN.